Pożyczyłem mojemu znajomemu dużą sumę pieniędzy. Gdy przestał spłacać pożyczkę, okazało się, że nie ma żadnego majątku. Dowiedziałem się, że niedawno zawarł umowę ze swoją siostrą i przeniósł na nią cały swój majątek. Co mogę zrobić w takim przypadku?

 

Skarga pauliańska

Już w Starożytnym Rzymie opracowano rozwiązanie na problematyczną sytuację, gdy dłużnik dokonywał czynności prawnej, która pogarszała sytuację jego wierzyciela. Rozwiązanie to funkcjonuje do dzisiaj w systemie prawa europejskiego. Tym rozwiązaniem jest skarga pauliańska (z łac. actio Pauliana), czyli powództwo, które  przysługuje wierzycielowi przeciwko dłużnikowi w celu odwrócenia skutków czynności dokonanych z pokrzywdzeniem.

 

Przesłanki dopuszczalności skargi pauliańskiej

 

  • Roszczenie wierzyciela musi być zaskarżalne przed sądem,
  • Niewypłacalność musi być spowodowana wyłącznie przez czynność prawną dłużnika,
  • Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
  • Osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się:

  • niewypłacalny
  • niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

Osoba trzecia może się zwolnić od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela, jeżeli:

  • wskaże mu wystarczające do zaspokojenia mienie dłużnika,
  • zaspokoi wierzyciela nie dopuszczając tym samym do egzekucji z przedmiotu uzyskanego od dłużnika na podstawie czynności uznanej za względnie bezskuteczną.

Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli:

  • uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku                                                              domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
  • korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych  domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Jeżeli w chwili dokonania darowizny dłużnik był niewypłacalny albo stał się niewypłacalny wskutek jej dokonania, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Ciężar dowodu spoczywa na wierzycielu.

 

Właściwość sądu 

 

Sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika (pozwanego). Skargę pauliańską składa się w formie pozwu przeciwko osobie trzeciej. Niekiedy może pojawić się osoba czwarta, czyli kolejna osoba, której zbyto majątek dłużnika. Kolejna osoba będzie zobowiązana tylko, jeśli rozporządzenie było nieodpłatne albo ta osoba  wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności za bezskuteczną.

Przedawnienie

Ze skargą pauliańską wystąpić można w terminie 5 lat od dokonania czynności prawnej, której dotyczy żądanie uznania za bezskuteczną, a po tym czasie, roszczenie wygasa.

Zabezpieczenie roszczenia

Wraz z pozewem warto złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia pauliańskiego. Uzasadnienie takiego wniosku powinno uprawdopodobnić roszczenie i interes prawny.

Więcej http://prawoegzekucji.pl/zabezpieczenia-roszczen/

Egzekucja wyroku uwzględniającego skargę pauliańską

Wyrok uwzględniający roszczenie nie uznaje automatycznie czynności za nieważną, co oznacza, że po uzyskaniu prawomocnego wyroku należy wszcząć egzekucję przeciwko dłużnikowi. Wyrokowi uwzględniającemu skargę pauliańską nie nadaje się klauzuli wykonalności, egzekucję kieruje się wobec dłużnika, a nie wobec osoby trzeciej.

 

Skarga pauliańska a ius ad rem

 

Podobnie funkcjonuje w systemie prawa instytucja ius ad rem, która chroni roszczenia niepieniężne osoby trzeciej, jeśli jego realizacja jest zagrożona przez umowę zwartą międzyy innymi podmiotami. W takim przypadku, osoba może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o tym roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Z takim żądaniem osoba trzecia może wystąpić w terminie do 1 roku od zawarcia umowy.

Odpowiadając na pytanie ze wstępu – wstępnie można wskazać, że w stosunku do zawartej umowy pożyczki można bedzie zastosować instytucję skargi pauliańskiej.  Dodatkowo tutaj zastosowanie znajdzie jedno z domniemań, gdyż osobą trzecią jest siostra dłużnika i w takim przypadku przyjąć należy, że przy dokonywaniu tej czynności miała świadomość pokrzywdzenia wierzyciela.

 

 

Autor: Adwokat Judyta Kasperkiewicz, Zespół „Adwokat Twoich Finansów”

Stan na dzień: 11 września 2018 roku

Za tydzień: Licytacje komornicze- fakty i mity. Omówimy procedurę licytacji nieruchomości, na czym polega, jakie są warunki, obowiązki nabywcy oraz czy można nabyć nieruchomośc z lokatorem.

Informacja: Przedstawiona informacja jest udostępniana nieodpłatnie, ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zdjęcie: Rzymski Senat (Cyceron oskarża o spisek Katilinę), fot. Cesare Maccari, 1888.

Call Now Button